15/05/2017

CARLOS CASARES


Nestas datas dedicadas a conmemorar  as Letras galegas, toca facerlle merecida  homenaxe a Carlos Casares,un autor que nos deixou unha obra extensa e ben variada. Moitos son os recursos que xa podemos atopar na rede sobre a súa obra . A ilustración que tedes aquí arriba procede dun caderno elaborado magnificamente no IES Carlos Casares e co que traballaremos estes días.


03/05/2017

PREXUÍZOS LINGÜÍSTICOS

Hoxe na clase falamos dos prexuízos lingüísticos. Para realizardes a vosa tarefa podedes revisalos vendo este vídeo:


29/03/2017

CONSTRUÍNDO RETRATOS

O pasado 23 de marzo , volvemos ao CGAI para ver a película documental de J. Luis Guerín En construcción    .  Logo da proxección , o alumnado participou nun coloquio no que se trataron varios aspectos técnicos e temáticos desta película, tan diferente do cine comercial ao que estamos afeitos.
A fita mostra unha ampla galería de personaxes que constrúen unha historia coral . Imos logo facer unha actividade que ten como fin  varios  obxectivos:
-  Afondar na diversidade  humana mostrada  na película
- Convidar ao alumnado á reflexión sobre as distintas  circunstancias  que condicionan a existencia das persoas.
Achegar  ferramentas para  escribir sobre elas ,recollendo a súa “esencia”  en pequenos retratos vinculados con secuencias  ou fotogramas da película.

PROCESO DE CONSTRUCIÓN DOS RETRATOS:    

1.   Seleccionamos un fotograma que mostre un personaxe .
      Transcribimos  algúns fragmentos que recollan as palabras dese personaxe nalgúns momentos da película.

EXEMPLO


“Un ten que estar namorado do seu traballo como se fose unha noiva, porque se non non lle pon interese”

“ Tanto tempo traballando na construción e non me deu case nin para mercar un reloxo”

“O tempo é mellor ir vivíndoo segundo vai vindo e sobre a marcha, se perdes tempo mirando o reloxo …”

“Cando eu vin aquí a Cataluña , unha das primeiras cousas que facían todos os mozos cando viñan era comprar un reloxo de pulso e facer unha visita ao barrio chinés”


2. Propoñemos que  o alumnado constrúa unha oración na que se indique algún trazo físico do personaxe  en relación coa súa maneira de ser ou de comportarse.

Por exemplo: 
As súas mans traballan coa precisión de quen ama o seu traballo.”
“Coa súa voz paciente conta os seus saberes xa antigos.”

3. Pensamos nunha acción ou actividade que quizais lle guste facer a este personaxe e construímos unha oración que respecte unha estrutura dada previamente:

  Exemplo:

- Acción escollida para este personaxe:  Gústalle falar co seu fillo
   
- Estrutura proposta:  acción  + consecuencias desa acción+ explicación do porqué

acción
consecuencias desa acción
explicación do porqué
Cando fala co seu fillo 
éncheselle o peito de amor e de orgullo,
porque sabe que está transmitindo o que leva toda a vida aprendendo.

4.  Pensamos  nalgunha experiencia persoal que vivise no pasado, se non aparece explícita na película, tratamos de deducila  ou mesmo  inventala.
Exemplo:
Chegou de fóra de Cataluña , sendo moi novo. Ao chegar á cidade , como moitos outros mozos , mercou un reloxo e foi visitar o barrio chinés . Tiña moitas ansias de coñecer mundo.

5. Describimos a impresión que nos provoca o personaxe:
Exemplo:
Parece un home modesto, un namorado da vida  que goza co seu traballo e co contacto cos seus. Unha persoa cunha conversa agradable da que sempre se aprende algo.

6. Logo de facer as anteriores fases ,  só queda enlazar  os elementos que fomos escribindo, puntuar o texto e empregar os conectores textuais adecuados:

O resultado podería ser algo así:


“As súas mans traballan coa precisión de quen ama o seu traballo e coa súa voz paciente gosta de contar os seus saberes xa vellos. Cando fala co seu fillo, éncheselle o peito de amor e de orgullo ao transmitir  o que leva toda a vida aprendendo. Porque el chegou a Cataluña sendo moi novo , sen reloxo; e visitou o barrio chinés , como tantos outros mozos que chegabancon ansias de coñecer .
Agora segue sendo un home sen reloxo, un home modesto e namorado da vida, que goza co seu traballo e co contacto cos seus. Un home sen présa, cunha conversa agradable da que sempre se aprende algo.”

......................................................................................................

OUTROS PERSONAXES PROPOSTOS :




ABDEL

“ Baixo neves coma esta fixéronse revolucións como a rusa”
“A natureza estalle susurrando a Barcelona mediante a neve”
“ A soidade á longo prazo machaca moito”
“Se naceses marroquí igual non eras así, serías máis poético…” ( dirixíndose a Santiago)
“ Vivir de pobre é difícil hoxe por hoxe, ti entendes por que un pobre inviste en bolsa? Que un pobre vaia pola vida con mentalidade de rico? Unha persoa que non ten conciencia de clase… isto é ser alienado”
“ O problema non é morrer, é agardar a morte”
“Cando meu pai estaba moi enfermo tiña pesadelos continuamente …”




SANTIAGO
“ Non me rompas a cabeza, déixate de políticas desas” “Para min o capitalismo existe, existiu e existirá” prefiro non pensar nestas cousas, estou máis tranquilo”
“ Eu este fin de ano non o farei , pero sabes o que fixen eu estes anos pasados? Collía a grande “trompa” durmia e xa está, pero a mantenta eh, á cama a durmir e xa non sentía nada” É duro , duro,duro; que unha cousa é dicilo e outra vivilo”
Non coñezo á xente que está
“O sábado aí polas doce e media do mediodía métome na casa e xa non volvo saír até que veño aquí para a obra”
“ Sabes que estaba facendo ás dúas da madrugada? Bebendo. Non podía durmir.”
“ Eu este fin de ano non o farei , pero sabes o que fixen eu estes anos pasados? Collía a grande “trompa” durmia e xa está, pero a mantenta eh, á cama a durmir e xa non sentía nada” É duro , duro,duro; que unha cousa é dicilo e outra vivilo”



JUANI
Tratando de que lle dean traballo na obra:
“Eu estou para o que faga falta… era pequeniña e en extraescolar nos facían traballar pico e pa, eu son forte…”
Falando con Iván sobre a familia del:
“Cando vas ir ver ao teu pai?Desde que levas comigo nunca fuches velo e eu quero velo, quero coñecelo…
E a túa nai que? Que non sabes onde vive a túa nai? Pois … pais moitos, pero nai unha…
Nunca me falas da túa nai, que a túa madrasta non é a túa nai, eh…”
Falando da casa na que viven :
“Tres meses que debemos e non pagamos . Se non marchamos da casa disque embargan á miña nai… co boa que é. Como vou deixar que embarguen á miña nai… Temos que irnos.”
Antes de marchar , mentres pinta os labios:
“A cuestión é parecer unha nena,non unha muller grande”
“Ponte a traballar se tes celos. Traballa para min.”
“Despois da mili tes que pensar que se vés comigo é para
traballar”
Falando sobre o derrube da súa casa, cunha amiga:
Viches a miña casa? O outro día estabamos de festa e xa nin está, derrubada, xa está toda pa baixo”. O outro día estaban os pallos dándolle aí : pa, pa…




 IVÁN
Falando con Juani da súa nai e da súa madrasta:
“Perdoa, non é nai  a que pare…”
“Ao meu pai nunha revisión da luz levárono preso. Leva dous anos vivindo nesa casa e aínda non pagou a luz. Cortáronlle a luz unha chea de veces e sempre a conecta.”




 Falando con outro home:
“ Eu visto máis elegante que os millonarios. Aquí me ten , corpo e alma. Cada día un pantalón, cada día unha camisa, porque son un home diferente aos demais. Diferente, que me gusta vestir ben, comer ben
A roupa vai CA-RI-Si-MA, palabra esdruxulísima , adverbio de cantidade!
Eu son un  home de moito gusto.
Eu gasto para o meu gusto persoal,porque teño cousas, reloxos, cousas… cousas delicadas…
Son un namorado do mar,  pasei a vida mirando o mar, hai que pasar días enteiros mirando ao mar… para saber a beleza do universo, unha beleza    extraordinaria… perdes a noción do tempo e de todo…
Eu gasto moito diñeiro aquí onde me ve vostede, pero … en cousas persoais: en whisky, cocacola, a cervexiña, as pataquiñas, a mediana de Voll-Damm…”



24/02/2017

DÍA DE ROSALÍA

Comezamos a crear ambiente para conmemorar o aniversario do nacemento de Rosalía de Castro. Así vai quedando o insti.


21/02/2017

VISITA DE ANDREA MACEIRAS

       Hoxe tivemos no instituto a gratísima visita de Andrea Maceiras, que mantivo un encontro  cos alumnos/as de cuarto de ESO , despois deles teren lido o libro Europa Express.
       Judit e Nadia fixeron  a presentación diante dos seus compañeiros  e a continuación foi a intervención de Andrea. A escritora comezou léndonos un fermoso   spin-off  con base en  Europa Express, para dar paso logo a un coloquio coa rapazada que resultou fenomenal. Falaron dos personaxes, do longo proceso de creación o libro, das viaxes por Europa que lle inspiraron a historia. Tod@s  quedaron moi  contentos e a maioría coa intención de facer o interraíl nun futuro próximo.Non se pode ter máis conexión cos rapaces , Andrea, estamos desexando que volvas!

       

15/02/2017

VERSOS CON AMOR

Durante esta semana a data do San Valentín serviunos como excusa para facer unha antoloxía de poemas de amor. Titulámola  VERSOS CON AMOR . Con ela a rapazada foise inspirando para o concurso  de microrrelatos convocado pola Esperela.



31/01/2017

TRABALLO DE INVESTIGACIÓN SOBRE OS NOMES E APELIDOS


Para facerdes o traballo sobre os vosos nomes  e apelidos, recordade que tedes que investigar nos seguintes enlaces :


A DATA TOPE DE ENTREGA É O DÍA 14 DE FEBREIRO


  • Capítulo do programa Ben Falado dedicado aos apelidos:



Á parte dunha bibliografía fundamental para o estudo da onomástica en Galicia, inclúe ligazóns de interese para o estudo da onomástica persoal. 





Aplicación informática que permite a análise da distribución xeográfica dos apelidos no territorio galego

Bases de datos do IGE que permite coñecer a distribución municipal dos nomes e apelidos dos residentes en Galicia


Wiki elaborado por Fillos de Galicia con informacións sobre nomes galegos de persoa




Artigos nos que podedes encontrar informacións: 

30/01/2017

TOPÓNIMOS E XENTILICIOS


A toponimia é a parte da lingua que se encarga de recoller e interpretar os nomes dos lugares, que se denominan topónimos
Galicia é un país especialmente rico en toponimia: nomes de bisbarras, de concellos, de vilas, de parroquias, de aldeas, de lugares, de barrios, de montes, de leiras, de estradas, de corredoiras...,  de feito, segundo se di  vivimos nun país que ten un terzo dos nomes de lugar de toda España. Cada un deses nomes fálanos da historia dese lugar: a que se dedican as súas xentes, como é a súa xeografía, que animais ou que especies vexetais abundan (abundaban) nunha determinada zona... Por iso é tan importante o estudo e a preservación dos topónimos.
Mais neste momento a toponimia galega ten dous problemas:
  • Un dos problemas é que moitos dos microtopónimos están desaparecendo. A razón radica en que as formas de vida están cambiando e con elas algúns lugares quedan deshabitados, déixanse de traballar as fincas... e os topónimos que nomeaban eses lugares tamén desaparecen.
  • O outro problema é que, sobre todo durante o século XX, a algunhas persoas de moi pouquiña cultura déuselles por castelanizar os nosos nomes de lugar creando aberracións como * Villagarcía, *Viana del Bollo, *Sanjenjo... que algunha xente segue a empregar.
Lei de Normalización Linguística (Lei 3/1983, do 15 de xuño) di: “ Os topónimos de Galicia terán como única forma oficial a galega”. Por iso cando algunhas persoas (e tamén algunhas institucións que non teñen reparo en colocar carteis que incumpren a Lei) escriben ou din mal reiteradamente os nomes dos nosos lugares están cometendo unha ilegalidade.
Os xentilicios son os adxectivos que nos serven para indicar a procedencia xeográfica de alguén.
Para formarmos os xentilicios galegos os sufixos máis usados son:
  • –án/-a. Úsase en nomes situados no bloque occidental: compostelán, compostelá.
  •  -ao/a. Úsase aplicado a lugares do bloque central ou oriental: melidao/melidá.
  •  -és/esa : pontevedrés, pontevedresa.
  •  -eiro/-eirarianxeiro, rianxeira.
  • ense: lucense.
  • -ega/-ego (galego),  -eña/-eño (cesureño) e  –ino/-ina (monfortino). Teñen menos uso ca as formas anteriores.
Nalgúns casos algúns topónimos aceptan dous xentilicios diferentes: viveiresa/viveirense, carballinés/carballinense,alaricana/alaricense... e no caso de que o topónimo estea formado por un nome composto pódese facer o xentilicio sobre os dous lexemas (santiaguesa/compostelá, baldeorrés/barquense...).
No que respecta aos xentilicios foráneos a lista de sufixos é moitísimo máis extensa:
  • Tamén se usan algúns dos sufixos que utilizamos nos xentilicios galegos: -ense (canadense), -és/-esa (chinés, chinesa), -án/-a (alemán, alemá), -ino/-ina (arxentino, arxentina).
  • E, xunta  estes, bastantes outros como: -ano/-ana (alentexano, alentexana) , -eno/-ena (chileno, chilena), eño/-eña (madrileño, madrileña), -iano/-iana (iraniano/iraniana), ático/-ática (asiático, asiática), -o/-oa (suízo/suíza) e algúns outros con menor incidencia: -al, -ón, -ita, -ol...
Non existe ningunha regra que explique cando debemos escoller un ou outro sufixo, por iso  resulta difícil saber cal é a forma correcta. O único xeito de aprendelos é practicando e é ben seguro que, no caso daqueles topónimos que non usemos habitualmente, habemos ter que consultar para escoller a forma adecuada.

Exercicios sobre xentilicios AQUÍ  :
Exercicios sobre topónimos : AQUí  E AQUÍ
PARA CONSULTAR A TOPONIMIA DO CONCELLO DE SADA   AQUÍ

16/01/2017

LUSOFONÍA


Sen dúbida o galego é unha porta para comunicármonos con todos os países de fala portuguesa. Galego e portugués teñen a mesma orixe e entre as variantes hai poucas diferenzas que non impiden a intercomunicación. Son moitos os países de fala portuguesa cos que nos podemos entender . Para comprobardes podedes escoitar e ler esta fermosa canción de Toquinho.





11/01/2017

AS VANGARDAS

Imos empregar esta  presentación procedente  do  blogue TRAFEGANDO RONSEIS  para  ir vendo as características das vangardas:


É moi recomendable "pasear" pola fantástica UNIDADE DIDÁCTICA elaborada pola profesora Pilar Ponte; nela dáse unha visión global e moi completa da vangarda en Galicia, achegándonos numerosos enlaces para ampliar as informacións.
Deste traballo extraemos algúns apartados con especial interese:

 O NEOTROBADORISMO é unha vangarda poética xurdida ao redor de 1930 debida á difusión en Galiza da lírica medieval galaico-portuguesa, a través da edición comentada de J. Joaquin Nunes (1928), o que fixo posíbel a aparición dun novo discurso poético. Nesta nova vangarda recréanse temas amorosos similares ás cantigas de amigo e de amor, con recursos formais (paralelismorefránleixaprén...), e ambientes (paisaxes primaverais, fontes, mar, ríos...). Sobre todo inflúe a cantiga de amigo.No contexto renovador das vangardas históricas  algúns autores  como  é o caso de Álvaro Cunqueiro, incorporaron elementos do lirismo medieval co afán de construír textos vangardistas
O HILOZOÍSMO   foi un movemento poético propio da vangarda galega, cuxo pai foi Luís Amado Carballo. Nos poemas hilozoístas préstaselle unha grande atención á natureza, a cal aparecece en constante movemento, grazas moitas veces ao uso de imaxes autónomas.
Emprego abondoso e atrevido de imaxes.
- Ampla utilización das cores. A presenza do elemento plástico e cromático é abondosa e evidente. Predomina o uso do AMARELO, o cal simboliza o desacougo enmascarado pola euforia.
- Uso do verso octosílabo, co que se diferencia dos movementos de vangarda europea, onde se prescribía o versolibrismo.
- Ambientación rural, aparecendo con frecuencia elementos folclóricos, relixiosidade popular e bucolismo.
- Presenza de estranxeirismos, sobre todo empréstimos do francés e inglés. Isto conecta o hilozoísmo co multilingüísmo das vangardas europeas, o cal lle outorga un certo cosmopolitismo.

  • UN POEMA HILOZOÍSTA : O GALO  DE AMADO CARBALLO
O MAIOR REPRESENTANTE DA VANGARDA GALEGA  :   MANUEL ANTONIO

- O manifesto Máis Alá, 1921. Escrito por el e asinado tamén polo debuxante Álvaro Cebreiro.
-  A obra  De catro a catro      aínda que editada en 1928, foi escrita durante a súa navegación co "Constantino Candeira", como o manifesta o autor no manuscrito (1926-27). Foi o único libro publicado en vida do autor. A obra reflicte o proceso da viaxe marítima, seguindo unha liña temporal. Comeza con "Intencións" onde o poeta anuncia que vai comezar a singradura, e amósase ilusionado ante unha nova experiencia. Continuan 17 poemas nos que se manifesta unha vivencia interna do mar, e unha experiencia íntima en contacto co cosmos que o rodea. No medio da navegación hai unha escala en terra, os poemas 8 e 9, "Recalada" e "Navy bar". Remata a viaxe cunha volta á terra, o poema "Adeus" é a súa despedida saudosa que significa o regreso á vila natal, que será o seguinte poemario: Viladomar.

Este proceso axústase a unha estrutura mítica, o suxeito abandona o mundo coñecido e protector da beiramar -ao que volve rematada a navegación- pero a travesía ofrécelle un conxunto de vivencias que debe descifrar. O poeta, co-mo Ulises, realiza unha navegación iniciática, percorrendo o mesmo itinerario: Abandono do coñecido. Aventura, abrirse ao novo. Regreso renovado pola experiencia. O universo simbólico da aventura interior do suxeito vén manifestada por varios símbolos: o mar (simboliza a vida), o barco (representa o poeta, o eu lírico que comeza a viaxe), a proa (significa o futuro), o ronsel (simboliza o pasado), o mastro (dálle ánimos para continuar a travesía), o leme (representa o rumbo definido, o vento (simboliza o dinamismo), etc.
Este libro presenta unha tripla orixinalidade:
Lingüística ao introducir cultismos inéditos na nosa literatura e introducir o léxico da navegación.
Temática en canto que presenta o mar desde o propio mar conformando unha paisaxe ata daquela descoñecida.
Formal no tratamento rupturista e nas imaxes vangardistas.
A pegada creacionista neste libro é grande pero existen algunhas características que afastan o libro do vangardismo, como o carácter unitario do poema e a anulación da distancia entre o obxecto poético e o suxeito lírico. 
Algúns dos seus principais trazos son:
- Utilización  do versolibrismo, ausencia de rima e dos signos de puntuación.
- Disposición libre da tipografía.
- Emprego de tecnicismos, neoloxismos e estranxeirismos.
- Ausencia de fío argumental.
- Sucesión de imaxes de carácter creacionista nas que o termo real non garda relación co termo imaxinario.
- Presenza recorrente de motivos como: o mar no que proxecta o seu ánimo o poeta; o paso do tempo; e unha vivencia da condición humana en clave existencial.
 - Tematicamente, a natureza é a grande protagonista, mediante o uso e abuso de prosopopeas. O elemento humano apenas aparece e, cando o fai, fúndese coa paisaxe.


POEMA DE MANUEL ANTONIO INTENCIÓNS ( DE CATRO A CATRO)
POEMA DE MANUEL ANTONIO  SÓS  ( DE CATRO A CATRO)

09/01/2017

OS DEMOSTRATIVOS


OS DEMOSTRATIVOS

Os pronomes ou determinantes demostrativos empréganse para sinalarmos unha entidade e, asemade, achegarmos unha idea de distancia que pode referirse tanto ao espazo coma ao tempo ou a partes anteriores ou posteriores do noso discurso.

PROXIMIDADE
NÚMERO
MASCULINO
FEMININO
NEUTRO/ INVARIABLE
AQUÍ
SINGULAR
este
esta
isto
PLURAL
estes
estas
SINGULAR
ese
esa
iso
PLURAL
eses
esas
ALÍ
SINGULAR
aquel
aquela
aquilo
PLURAL
aqueles
aquelas

denominadas formas neutras dos demostrativos (isto, iso, aquilo) son pronomes e, polo tanto, non poden funcionar como determinantes.
Non se aceptan na escrita as formas esto*, eso*, aquello* nin a forma elo*

CONTRACCIÓNS DE PREPOSICIÓNS CON DEMOSTRATIVO:

este, -s
esta, -s
ese, -s
esa, -s
aquel,-es
aquela, -s
de
deste, -s
desta, -s
dese, -s
desa, -s
daquel, -es
daquela, -s
en
neste, -s
nesta, -s
nese, -s
nesa, -s
naquel, -es
naquela, -

Os demostrativos  poden combinarse cos indefinidos outro(s), outra(s) e dar lugar a novas formas demostrativas que se empregan para manifestarmos a escolla entre dous elementos que non teñen por que aparecer expresos.

masc.
fem.
masc.
fem.
masc.
fem.
sing.
estoutro
estoutra
esoutro
esoutra
aqueloutro
aqueloutra
pl.
estoutros
estoutras
esoutros
esoutras
aqueloutros
aqueloutras

Entre esta e estoutra programación penso que debemos escoller a segunda
As máis sinxelas non son estas probas, senón aqueloutras que deseñaramos

Malia estas seren as formas habituais, existen tamén as formas plenas, que son as únicas posibles para o neutro:
isto outro, iso  outro, aquilo outro.

Iso outro non se menciona na lexislación vixente

USOS E VALORES ESPECIAIS DOS DEMOSTRATIVOS

·         O demostrativo aquel(a) pode usarse con valor substantivo como palabra “comodín”  con distintos significados segundo o contexto.
Co aquel (= motivo, pretexto) da folga suspendéronse as clases
Ten moita aquela (= arte, habilidade, astucia) para a investigación
Desta maneira chegan a empregarse formas verbais derivadas como aquelar, aqueloutrar, desaquelar ou desaqueloutrar.  Agora mesmo aquelas (= ordenas, arranxas) estes expedientes
Tamén se usan como adxectivo: Non sei por que anda tan desaquelado (= preocupado, pensativo, tristeiro)

       A contracción daquela, por unha banda, pode ter valor adverbial e equivaler a  ‘naquel momento’:
Daquela o departamento contaba con menos medios
Pola outra, pode ter valor de conxunción consecutiva e equivaler a ‘por tanto’, ‘xa que logo’.
Se é así como ti dis, daquela non hai perigo de exclusión para os discapacitados.

       As contraccións nisto, niso, naquilo, nestas e nesas, e a locución con estas empréganse con valor adverbial co significado de ‘entón’, ‘nese momento’, ‘nese mesmo momento’, ‘no mesmo instante’, ‘de repente’ etc.

Nisto foise a luz e quedamos sen acabar o experimento
Nestas que vou por unha auga á máquina e chámame por teléfono
E con estas colleu e enviou os seus datos por fax

ACTIVIDADES:
Indica o valor dos demostrativos nas seguintes oracións :
  1. Ten un aquel que namora.
  2. Co aquel da festa non foi á clase.
  3. A túa compañeira si que ten aquel.
  4. Esa saída graciosa si que ten aquel.
  5. Ese filme non ten aquela ningunha.
  6. É bo rapaz, mais ten unha aquela que o fai moi feo.
  7. O individuo ese non me engana a min.
  8. Iso non é un mozo, é un farrapo.
  9. Daquela aínda ti eras pequena.
  10. Cando veu daquela, estábache mellor conservado.
  11. Daquela déixocho na conserxería.
  12. E con estas, esfumouse en cuestión de segundos.
  13. Nisto deixou de chover e saíu o “Lourenzo” todo esplendoroso.
  14. Nestas entra a directora de moi mal xenio.
  15. Conta o que che pasou daquela.
  16. Daquela imos hoxe ao teatro, ver unha versión de O lapis do carpinteiro.
  17. Co aquel do partido do Celta saíron antes da hora.
  18. Véxolle pouca aquela a esta programación.
  19. Con que aquel me contaba as súas aventuras en África!
  20. Non o vas conseguir nin por esas!
  21. Esa si que che foi boa, cóntalla a outro!
  22. E ti agora vésme con estas, anda, vai rañar a barriga por aí!